Qan təzyiqi yuxarı olanda onu dərmansız aşağı salmaq olarmı? Yüksək qan təzyiqi olan hər kəs mütləq dərman qəbul etməlidirmi?
Cavab: həmişə yox. Xüsusən də hipertenziya ümumi yorğunluq, stress, iş gərginliyi kimi qeyri-orqanik səbəblər fonunda yaranıbsa. Aşağıda qan təzyiqini dərmansız normaya salmağın 10 yolunu göstərirəm. Hər birinin yanında təxmini effekt də var — bu rəqəmlər tədqiqatlardan götürülüb və birlikdə tətbiq olunanda cəmlənir.
Vacib qeyd: təyin olunmuş dərmanı öz qərarınızla dayandırmayın. Aşağıdakılar müalicənin əvəzi deyil, onu gücləndirən və bəzi hallarda dozanı azaltmağa imkan verən addımlardır. Dozanı yalnız həkim dəyişə bilər.
1. Artıq çəkidən azad olun
Qan təzyiqinin bədən çəkisi ilə birbaşa əlaqəli olması çoxdan məlumdur. Aparılmış tədqiqatlar göstərib ki, bədən çəkisinin hər 1 kq azalması qan təzyiqində təxminən 1 mmHg enməyə səbəb olur.
Bel çevrəsinin ölçüsü də çox vacib parametrdir. Kişilərdə bu ölçünün 102 sm-dən, qadınlarda 89 sm-dən yuxarı olması yüksək qan təzyiqi riskinə işarədir — çəki normal görünsə belə.
2. Mütəmadi fiziki aktivlik
Müntəzəm hərəkət qan təzyiqinin ən azı 5–8 mmHg enməsinə səbəb olur. Burada fiziki aktivlik dedikdə həftədə ən azı 2–3 dəfə, hər dəfə 30–40 dəqiqə davam edən yüngül atletik idmanlar nəzərdə tutulur: gəzinti, yüngül qaçış, velosiped sürmək, üzmək, rəqs etmək.
Vacib olan intensivlik deyil, davamlılıqdır. Həftədə bir dəfə ağır məşq, hər gün otuz dəqiqə yerimək qədər fayda vermir.
3. Sağlam qidalar yeyin
Gündəlik rasionunuzda daha çox meyvə, tərəvəz və az yağlı qidalar olsun. Aralıq dənizi dietası və qəbul edilən qidaların kaliumla zəngin olması qan təzyiqinin 11 mmHg-ə qədər enməsinə gətirir — siyahıdakı ən güclü tək təsir budur.
4. Xörək duzunun qəbulunu azaldın
Qidaların az duzlu olması — gündəlik natrium qəbulunun 1500 mq və daha aşağı saxlanması — qan təzyiqini 5–6 mmHg aşağı endirir.
Bunun üçün qəbul etdiyiniz hər qidanın tərkibindəki natrium və ya xörək duzunun miqdarına nəzarət edin, yeməkləri və salatları duzsuz yeyin. Ən böyük duz mənbəyi süfrədəki duzluq deyil, hazır və emal olunmuş məhsullardır.
5. Alkoqolu azaldın
Gündəlik qəbulun azaldılması qan təzyiqinin ən azı 4–5 mmHg enməsinə səbəb olur. Artıq qəbul edilmiş içki damarlarda uzunmüddətli daralmaya, qanın laxtalanmasına və ürək ritminin pozulmasına gətirir — bunların hər biri yüksək qan təzyiqi ilə birbaşa bağlıdır.