Ürəyin normal döyüntüsü müntəzəm və sabit olur. Aritmiya (ritm pozğunluğu) ürəyin çox sürətli, çox yavaş və ya düzensiz döyünməsidir. Aritmiyaların bir qismi zərərsizdir və heç bir müalicə tələb etmir, bir qismi isə — xüsusən atrial fibrilyasiya — ciddi ağırlaşmalara, hətta insulta səbəb ola bilər. Bu yazıda aritmiyanın növlərini, əlamətlərini, təhlükələrini və müalicə imkanlarını izah edirəm.
Aritmiya nədir?
Ürək öz təbii “elektrik sistemi” ilə idarə olunur — hər döyüntü müəyyən ardıcıllıqla yaranan elektrik siqnalı ilə başlayır. Bu sistemdə pozğunluq olduqda ürək ritmi dəyişir: sürətlənir, yavaşıyır və ya nizamı itir. Bu vəziyyət aritmiya adlanır. Normal ürək dəqiqədə 60–100 dəfə vurur; bu ritmin pozulması aritmiyanın müxtəlif formalarını yaradır.
Aritmiyanın növləri
- Taxikardiya — ürəyin həddindən sürətli (dəqiqədə 100-dən çox) döyünməsi.
- Bradikardiya — ürəyin həddindən yavaş (dəqiqədə 60-dan az) döyünməsi.
- Ekstrasistol — vaxtından əvvəl gələn “əlavə” döyüntülər; çox vaxt zərərsizdir.
- Atrial fibrilyasiya (qulaqcıq fibrilyasiyası) — ən çox rast gəlinən ciddi aritmiya; ürəyin yuxarı kameraları düzensiz və sürətli titrəyir.
Atrial fibrilyasiya niyə təhlükəlidir?
Atrial fibrilyasiya zamanı ürəyin qulaqcıqları düzgün yığılmır, qan orada durğunlaşır və laxtalar əmələ gələ bilər. Bu laxtanın beyin damarına düşməsi insulta səbəb olur. Məhz buna görə atrial fibrilyasiya olan pasiyentlərdə insultun qarşısını almaq üçün çox vaxt qan durulaşdırıcı (antikoaqulyant) dərmanlar təyin edilir. Uzun müddət müalicəsiz qalan aritmiya həm də ürək çatışmazlığına gətirib çıxara bilər.
Əlamətləri
Aritmiya bəzən heç bir əlamət vermir və təsadüfən aşkarlanır. Əlamətlər olduqda isə ən çox rast gəlinənlər bunlardır: