{"id":6380,"date":"2024-10-01T22:52:07","date_gmt":"2024-10-01T18:52:07","guid":{"rendered":"https:\/\/kardio.az\/?p=6380"},"modified":"2024-10-01T22:52:08","modified_gmt":"2024-10-01T18:52:08","slug":"yuks%c9%99k-qan-t%c9%99zyiqi-hansi-hallarda-yaranir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kardio.az\/en\/blog\/yuks%c9%99k-qan-t%c9%99zyiqi-hansi-hallarda-yaranir\/","title":{"rendered":"Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi hansi hallarda yaran\u0131r?"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Qan t\u0259zyiqi n\u0259dir?<\/h2>\n\n\n\n<p>Qan t\u0259zyiqi deyil\u0259nd\u0259 qan\u0131n damarlar\u0131n divarlar\u0131na etdiyi t\u0259zyiq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Qan t\u0259zyiqi millimetr civ\u0259 s\u00fctunu il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr v\u0259 iki \u0259d\u0259dl\u0259 g\u00f6st\u0259rilir. Birincisi (sistolik t\u0259zyiq) \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259sinin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 zaman\u0131, ikincisi is\u0259 (diastolik t\u0259zyiq) \u00fcr\u0259yin iki y\u0131\u011f\u0131lma aras\u0131nda yaranan t\u0259zyiqin g\u00f6st\u0259ricisidir.Buna ad\u0259t\u0259n &#8220;yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259zyiq&#8221; deyilir.\u0130lk \u0259vv\u0259l m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi hans\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259 olur. Bu m\u00fcxt\u0259if insanlarda v\u0259 ya\u015flarda bu d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. B\u0259zi insanlarda bu 90\/60 mm.c.s\u00fct , b\u0259zil\u0259rind\u0259 is\u0259 130\/85 mm.c.s\u00fct ola bil\u0259r. H\u0259r bir halda bu norma say\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u0259zyiqim y\u00fcks\u0259kdir &#8211; n\u0259 zaman say\u0131l\u0131r?<\/h2>\n\n\n\n<p>Qan t\u0259zyiqinin  135\/85 mm.c.s\u00fct yuxar\u0131  r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259  art\u0131q y\u00fcks\u0259k  say\u0131l\u0131r. <strong>&#8220;T\u0259zyiqim qalxd\u0131&#8221;<\/strong> dey\u0259nd\u0259 \u0259sas\u0259n sistolik t\u0259zyiqin qalxmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturlar.\u00a0\u018fg\u0259r siz \u00f6z\u00fcn\u00fczd\u0259 g\u00fccl\u00fc ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, \u00fcmumi z\u0259iflik, qulaqlarda s\u0259s-k\u00fcy, \u00fcr\u0259kbulanma, ba\u015fgic\u0259ll\u0259nm\u0259, s\u00fcr\u0259tli yor\u011funluq, g\u00f6rm\u0259d\u0259 poz\u011funluq, burundan qan axma, qulaqlarda k\u00fcy, \u00fcr\u0259k ritminin pozulmas\u0131 \u00a0kimi \u0259lam\u0259tl\u0259ri hiss edirsinizs\u0259, bu zaman qan t\u0259zyiqinizi yoxlay\u0131n. \u00c7\u00fcnki bunlar <strong>y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin <\/strong>\u0259lam\u0259tl\u0259ri ola bil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Qan t\u0259zyiqi hans\u0131 hallarda y\u00fcks\u0259k ola bil\u0259r?<\/h2>\n\n\n\n<p>Qan t\u0259zyiqinin\u00a0davaml\u0131 artmas\u0131 <strong>Hipertenziya <\/strong>adlan\u0131r. Bu, h\u0259m m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin \u0259lam\u0259ti olaraq, h\u0259m d\u0259 nam\u0259lum s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yarana bilir. Bunlar\u0131n \u0259ks\u0259r hiss\u0259si birincili hipertoniya\u00a0 olub, zamanla proqressivl\u0259s\u0259n v\u0259 altda yatan\u00a0he\u00e7 bir\u00a0x\u0259st\u0259lik olmadan \u00a0inki\u015faf edir. Bundan ba\u015fqa dig\u0259r x\u0259st\u0259lik v\u0259 hallarla m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan Qan t\u0259zyiqi y\u00fcks\u0259lm\u0259sid\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur ki, bunlara <strong>\u0130kincili Hipertoniya<\/strong> deyilir. \u0130kincili hipertenziya d\u00fcz\u0259ldil\u0259bil\u0259n, geri\u00e7evril\u0259n, tamamil\u0259 aradan qalxa bil\u0259n bir v\u0259ziyy\u0259tdir. \u0130kincili hipertansiyon b\u00fct\u00fcn hipertoniyalar\u0131n\u00a0<strong>5-10 %<\/strong>\u00a0 t\u0259\u015fkil edir. \u0130kincili Hipertoniyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259b\u0259bi Sinir g\u0259rginliyi v\u0259 Panik atak hesab olunur ki, bu zamanda bildiyimiz sakitl\u0259\u015fdirici vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqini q\u0131sa zamanda a\u015fa\u011f\u0131 salmaq olar. Bundan ba\u015fqa \u015e\u0259k\u0259rli Diabet,Qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259ri(ZOB), B\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, B\u00f6yr\u0259k\u00fcst\u00fc v\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 beyind\u0259 olan b\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 ikincili t\u0259zyiq qalxmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">T\u0259zyiqiniz qalxd\u0131\u011f\u0131 zaman n\u0259 etm\u0259lisiz?<\/h2>\n\n\n\n<p>Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi a\u015fkarland\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259ndiyiniz halda, h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k vacibdir. \u018fn yax\u015f\u0131s\u0131 is\u0259 h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rk\u0259n, yan\u0131n\u0131zda son bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn qan t\u0259zyiqi g\u00fcnd\u0259liyinin olmas\u0131d\u0131r.\u00a0Buna g\u00f6r\u0259d\u0259 Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi olan insanlar M\u00fcalic\u0259y\u0259 ba\u015flamazdan \u00f6nc\u0259 yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z probleml\u0259rin olub olmamas\u0131n\u0131 inkar etm\u0259lidir.\u00a0 Y\u00fcks\u0259k arterial t\u0259zyiqi n\u0259zar\u0259t edilm\u0259dikd\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011fa ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n xroniki bir x\u0259st\u0259likdir. Bu v\u0259ziyy\u0259t damarlara, \u00fcr\u0259y\u0259 v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131 \u0259lav\u0259 stres\u0259 m\u0259ruz qoyur, m\u00fcxt\u0259lif sa\u011flaml\u0131q f\u0259sadlar\u0131 riskini art\u0131r\u0131r.\u00a0Y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiqin m\u00fcalic\u0259si  \u00fc\u00e7\u00fcn son zamanlar y\u00fczl\u0259rl\u0259 d\u0259rman vasit\u0259si  t\u0259klif olunmaqdad\u0131r. Amma he\u00e7 d\u0259 h\u0259r zaman  d\u0259rman vastil\u0259 m\u00fcalic\u0259 effektiv olmaya bil\u0259r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 (d\u00fczg\u00fcn qidalanma, siqaretd\u0259n imtina, stresd\u0259n qa\u00e7maq v\u0259 fiziki aktivlik) \u0259m\u0259l etm\u0259kl\u0259 qan t\u0259zyiqini normaya salmaq olar.  Bu yolla dem\u0259k olar ki, x\u0259st\u0259l\u0259rin 30-40 % -d\u0259 arterial t\u0259zyiqi normaya salmaq olur. Son ill\u0259r on minl\u0259rl\u0259 insan \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, bir t\u0259k qida rasionundan X\u00f6r\u0259k duzunu m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaqla , y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin normal r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 endirm\u0259k olar. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qan t\u0259zyiqi n\u0259dir? Qan t\u0259zyiqi deyil\u0259nd\u0259 qan\u0131n damarlar\u0131n divarlar\u0131na etdiyi t\u0259zyiq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Qan t\u0259zyiqi millimetr civ\u0259 s\u00fctunu il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr v\u0259 iki \u0259d\u0259dl\u0259 g\u00f6st\u0259rilir. Birincisi (sistolik t\u0259zyiq) \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259sinin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 zaman\u0131, ikincisi is\u0259 (diastolik t\u0259zyiq) \u00fcr\u0259yin iki y\u0131\u011f\u0131lma aras\u0131nda yaranan t\u0259zyiqin g\u00f6st\u0259ricisidir.Buna ad\u0259t\u0259n &#8220;yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259zyiq&#8221; deyilir.\u0130lk \u0259vv\u0259l m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, y\u00fcks\u0259k qan&#8230;<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":6382,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-6380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6380"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6383,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6380\/revisions\/6383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kardio.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}